دریافت قیمتها در تلگرام

دریافت قیمتها در تلگرام

فائو یا سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد

بورس جهانی شیکاگو

بورس جهانی شیکاگو

فید ماشین

طیوران ابزار

افرند توسکا

سیانس

 شناسايى عوارض ناشى از مصرف تفاله تازه گوجه فرنگى و شيوه مناسب مصرف آن در تغذيه گاو هاى شيرى

شناسايى عوارض ناشى از مصرف تفاله تازه گوجه فرنگى و شيوه مناسب مصرف آن در تغذيه گاو هاى شيرى

چکيده :

تفاله گوجه فرنگى به عنوان ضايعه کارخانجات رب سازى با توجه به داشتن انرژى بالا به عنوان ماده ى مغذى در تغذى گاو هاى شيرى مورد استفاده قرار مى گيرد . به دنبال گزارش بيمارى در يک گاودارى با مراجعه به محل علائمى مشابه اسيدوز ناشى از مصرف زياد مواد پر انرژى مشاهده گرديد . با توجه با تاريخچه بيمارى مشخص شدن مصرف زياد از حد تفاله تازه  گوجه در وعده اول بدون آمادگى قبلى و شروع بيمارى بلافاصله بعد از مصرف آن، نتايج بدست آمده از معاينه دام و درمان نشان دهنده اسيدوز ناشى از مصرف زياد تفاله گوجه فرنگى و مشابه علائم اسيدوز ناشى از مصرف مواد پر انرژى بود . همچنين بهترين شيوه مصرف تفاله تازه گوجه فرنگى طرح تغذيه تدريجى دام ها با افزايش روزانه تا حداکثر مصرف در چند وعده به جاى در اختيار گذاشتن آزاد تفاله تازه گوجه فرنگى در آخور ها شناسايى گرديد.

 

مقدمه :

تفاله تازه گوجه فرنگى محصول استحصال رب از گوجه فرنگى تازه در کارخانجات رب سازى بوده که استفاده مناسبى از آن به عمل نمى آيد . در استان گلستان بيش از ۷۴۲۷ هکتار به زير کشت مى رود و توليد آن به بيش از ۲۱۲۱۱۸۰تن بالغ  مى شود . تفاله گوجه فرنگى حاوى حدود ۹/۲۲ %پروتئين خام ، ۱۵% چربى و ۳/۳۰% الياف خام مى باشد . اين ماده داراى ويتامين هاى زياد بوده و فقط از نظر ريبوفلاوين فقير است ، ولى ميزان قابل توجهى کاروتن دارد . استفاده از تفاله گوجه فرنگى به ميزان ۱۵% در جيره گاوهاى شيرى نتايج خوبى به دست آمده است . ارزش غذايى و ترکيبات شيميايى تفاله گوجه فرنگى در منابع مختلف گزارش شده است . دى سى چرخ تفاله گوجه فرنگى را حاوى ۶۷% تى دى ان ، پروتئين خام ۲۱%  ، چربى خام ۱۰%، الياف خام ۲۵% و خاکستر ۶% گزارش نمود . نتايج آناليز اين ماده غذايى در آزمايشگاه مرکز تحقيقات استان گلستان نشان داد که تفاله گوجه فرنگى تازه حاوى ۲/۱۴% پروتئين خام ، چربى خام ۲۶/۸% والياف خام ۴۵/۴ % خاکستر مى باشد . تفاوت ارزش غذايى گوجه فرنگى در منابع مختلف احتمالاً مربوط به ارقام و واريته و طريقه استحصال رب مى باشد .

روش کار :

با توجه به تفاله تازه  گوجه فرنگى همزمان با فصل برداشت آن در فصل تابستان اقدام به بازديد از دامداريهايى که از تفاله تازه گوجه فرنگى استفاده مى کردند گرديد . طبق گزارشات صاحب گاودارى واقع در شمال گرگان در تاريخ  مرداد ماه سال ۱۳۸۰ بر شيوع بيمارى در گاوهاى شيرى با علائم بى اشتهايى و يک مورد مرگ ناگهانى با مراجعه به محل و گرفتن تاريخچه دامدار اشاره به شيوع بيمارى بلافاصله بعد از خوردن تفاله تازه گوجه فرنگى بعد از وعده اول داشت که همه سال به همين صورت اقدام به دادن تفاله تازه گوجه فرنگى به طور ناگهانى به گاوها بدون هيچ مشکلى مى کرد . نهايتاً مشخص گرديد که ميزان تفاله گوجه فرنگى داده شده مشابه سال قبل بوده ولى تعداد گاوها به علت فروش به نصف تقليل يافته است و در واقع دامدار طبق عادت گذشته به همان ميزان قبلى سال گذشته آخور ها را ازتفاله پر مى کرد بدون در نظر گرفتن تعداد گاوها ، اقدام به خوراک دادن گاوها نموده است . گاوها به طور ناگهانى به غذايى خوش خوراک مواجه شده و به ميزان زيادى از آن مصرف کرده بودند که مدتى بعد از خوردن خوراک همگى دچار کاهش اشتها تا قطع اشتها شده بودند و فقط ميل شديد به خوردن آب نشان داده بودند و دامدار اشاره به تغيير رنگ مدفوع به رنگ قير تا سياه در تعدادى از دامها داشت . همزمان در گروه زيادى از دامدارى ها از تفاله تازه گوجه فرنگى استفاده مى کردند بى اشتهايى ، ميل به خوردن آب ، بيحالى ، افزايش ضربان قلب و تنفس ، توقف حرکات گوارشى ، عدم وجود مدفوع در رکتوم ،فرورفتگى شديد چشمها ، افتادگى چشمها ، افتادگى شکم به همراه جمع شدگى مايعات در شکمبه و تموج و خشکى پوست مشاهده گرديد . با گرفتن نمونه از شکمبه دامهاى مبتلا PH اى در حدود ۴ به دست آمده ، علايم بدست آمده از معاينات و تاريخچه نشان دهنده ابتلا دامها به اسيدوز حاد بود . تمامى دامهاى مبتلا به اسيدوز از طريق خوراکى و عمومى درمان گرديدند .

نتايج:

با توجه به اينکه دامدار توانايى نگهدارى تفاله گوجه فرنگى را نداشته و تفاله در صورت عدم مصرف سريع غير قابل مصرف مى گرديد و دامدار ها نيز هر سال بايستى با توجه به ظرفيت مصرف نهايى خود از ابتدا فصل توليد تفاله گوجه فرنگى اقدام به خريد کنند و در نتيجه از ابتدا با حجم بالايى از تفاله گوجه فرنگى مواجه شده که بايستى همه را به مصرف دام از ابتدا برسانند که مشکلات ناشى از اسيدوز را خواهند داشت يا باتوجه به تغذيه تدريجى بخشى را به مصرف دام رسانده و بقيه را دور ريخته تا تمامى دامها به مصرف نهايى برسند . در تابستان سال بعد ۱۳۸۱ با توجه به اثرات زيان آور مصرف تفاله تازه گوجه فرنگى در دامدارى هايى که از تفاله تازه استفاده مى کردند طرح تغذيه تدريجى تازه گوجه فرنگى در جيره گاوهاى شيرى به اجرا در آمده و دامها به صورت تدريجى و در وعده ۳ وعده به ميزان کم روزانه تغذيه شدند که در طى ۲ هفته تمامى دامها توانايى مصرف  ازتفاله تازه گوجه را پيدا کردند و باقيمانده تفاله مصرف شده تاروز مصرف نهايى نيز روزانه بر روى زمين در مقابل آفتاب خشک گرديد و سپس به تغذيه دام ها به ميزان توصيه شده رسيد . تمامى دامهاى مبتلا به اسيدوز حاد در سال ۱۳۸۰ حدود ۸ ساعت بعد از درمان دچار اسهال سياه وقيرى رنگى ناشى از خونريزى ايجاد شده در اثر کنده شدن مخاط پرز شکمبه در قسمتهاى پايين تر گرديدند و به تدريج حال دام ها رو به بهبود گذاشت و شروع به تغذيه نمودند . از دامهاى در مان شده يک مورد به علت عدم به حرکت افتادن حرکات دستگاه گوارش تلف گرديد . در سال ۱۳۸۱ با توجه به اجراى طرح تغذيه تدريجى دامها تمامى دامها بدون بروز علائم اسيدوز حاد و بى اشتهايى و اسهال به خوبى از تفاله تازه گو جه مصرف نمودند و هيچگونه کاهش توليدى نيز مشاهده نگرديد ، فقط در تعداد اندکى از دامها اسهال خفيف مشاهده گرديد که بررسى هاى به عمل آمده مشخص گرديد دامهاى پر خور دامدارى بوده اند که بيش از ساير دامها از تفاله تازه گوجه مصرف نمودند .

بحث :

تفاله تازه گوجه فرنگى به عنوان ضايعه کارخانجات رب سازى به شمار مى آيد که با توجه به آناليز تفاله گوجه فرنگى درآزمايشگاه بخش تحقيقات دامپرورى مرکز تحقيقات استان گلستان و محاسبه ميزان انرژى آن معادل ۴۷۰۰ تا ۵۷۰۰ کالرى در گرم ، در جيره دام به عنوان يک ماده پر انرژى برابر با جو مورد مصرف قرار مى گيرد که با توجه به وجود اسيدهاى سيتريک ،تارتاريک ، سوکسينک ،اگزاليک ،اربيک ،فرميک و آلوتنيک داراى PH اسيدى مى باشد . خوردن مقادير زيادى از تفاله گوجه فرنگى که داراى قابليت تخميرى بالا به همرا انرژى بالا و اسيديته بالايى مى باشد باعث افزايش اسيديته شکمبه و کاهش PH آن به ۵ گشته که باعث نابودى باکترى ها و تک ياخته هاى تجزيه کننده   سلولز و افزايش فعاليت لاکتوباسيل ها و افزايش فشار اسمتيک و جذب مقادير زيادى از جريان خون به داخل شکمبه و افزايش غلظت خون و کم آبى بافت ها و توقف حرکات گوارشى شده که در اثر افزايش ميزان اسيدوز خون عمل تامپونى بيکربنات پلاسما قادر به ايجاد اسيد و باز خون نبوده و اسيدوز حاکم مى گردد و همراه با آن فشار خون کاهش يافته و در نتيجه با کاهش ميزان اکسيژن در بافتهاى سطحى و افزايش اسيديته خون در اثر تنفس سلولى مواجع خواهيم شد . همچنين جربان خون در کليه کاهش و موجب کاهش يا قطع ادرار و گاهى شوک و مرگ مى گردد . افزايش اسيديته خون بر قشر خاکسترى مغز اثر گذاشته و باعث نکروز آن شده که با علائم سستى ، بى اشتهايى ، بى حالى ، تلو تلو خوردن و زمين گيرى تظاهرمى يابد . بنابراين دامدار مى بايست همواره تفاله تازه گوجه فرنگى را ، به تدريج روزان افزايش داده تا به جاى در اختيار گذاشتن آزاد آن در آخورگاو دامها به مصرف تدريجى آن عادت داده تا بدون هيچ عارضه اى به مصرف حداکثر از تفاله گوجه فرنگى برسند .

منابع مورد استفاده :

۱-      آمار نامه کشاورزى سال رزاعى ۸۱-۸۰ سازملن جهاد کشاورزى استان گلستان

۲-      Blood , D.C& Radostiris , O.M .(۱۹۹۵) verterinary Medevin . seven .Th.Ed.Bailler tindal

۳-      Church ,D.C (۱۹۸۶) . Livestock food and feeding , published by ۰ and ۱۳ books inc U.S.A

۴-      Douglas , G.M &Kennet ,M.A (۱۹۷۴) lead content of food stuffs . environmrntal health Perspective

۵-      Evkerle , J.r. &Harvey ,C.D. (۱۹۸۴) .Journal of food science .volumwe ۴۹ .

۶-      Gould ,A.G (۱۹۷۴) .Tomato Production , Processing and quality evaluation . the aVI Publushing company

۷-      Prito ,V.GIOffer ,F.franeia ,A .Mailoline , A,I . (۱۹۸۸) . Jn  annali dolla facolta di napoli protein chemical composition , sigestibility in vivo and nutritive value of tomato shin seed silage .

نويسندگان :

محمد حسن پناه کارشناس محقق مرکز تحقيقات منابع طبيعى و امور دام استان گلستان

دکتر مجيد يحيايى مدير مجموعه بيمارستانى خصوصى دامپزشکى دکتر يحيايى

مجله دامدار شماره ۱۵۹