عمل انتقال جنين ۱ (ET) براى اولين بار حدود ۵۵ سال پيش با موفقيت بر روى گاو ها انجام گرفت . عمل انتقال جنين صرفاً بر روى گاوهاى ماده صورت مى گيرد. گاو ماده اى که از او جنين جمع آورى مى شود به عنوان دهنده ى جنين و در اصطلاح donor مى گويند . گروهى از گاوهاى ماده که جنين ها را مى گيرند به عنوان ماده گاو گيرنده و در اصطلاح reciptent مى گويند .عمل ET فرايندى است که طى آن ، جنين ها از شاخ رحم گاوهاى دهنده جنين در مرحله پس از مرولا جمع آورى شده و جهت تکامل مراحل آبستنى تا تبديل شدن به يک گوساله کامل در شاخهاى رحم گاوگيرنده جنين ساکن مى شوند . در واقع ، گاوهاى گيرنده جنين نقش دايه را براى فرزندان گاو دهنده ايفا مى کنند . به ازاى هر يک گاو دهنده ۱۸-۱۴ راس گاو گيرنده جنين بايستى در نظر گرفته شود . اصولاً گاو دهنده جنين گاوى است با صفت ژنتيکى برتر و گاو اصيل ولى گاوهاى گيرنده جنين ، گاوهايى با صفت ژنتيکى متوسط يا پايين مى باشند . اگر چه گاوهاى گيرنده از لحاظ فنوتيپى و محيطى ممکن است روى نتاج اثر بگذارند ولى بر ساختار ژنتيکى گوساله ، تاثير نخواهند داشت و از ارزش گوساله براى مقاصد اصلاح نژادى نمى کاهد .   در چه مرحله اى تخمک بارور شده را به عنوان جنين دانسته و بايستى از گاوهاى دهنده جنين جمع آورى نمود ؟ پس از اين که اووسيت ها شوک حرارتى ديدند ، رشد نموده و لقاح صورت گرفته و ۱۰-۹ روز پس از لقاح تخمک بارور شده که از مرحله مرولا به مرحله بلاستوسيت مى رسد ، بايستى جمع آورى نمود که اين روزها بر اساس چرخه فحلى ، معادل روزهاى ۸-۶ چرخه فحلى مى باشد . جنين ها حتماً بايستى در فاصله روزهاى ۸-۶ سيکل فحلى ، جمع آورى بشوند ، چون اگر تا روز ۱۴ چرخه فحلى طول بکشد ، جنين ها به دلايل زير از بين خواهند رفت : ۱- تفريخ نشدن جنين هاى بزرگ و عدم تبديل آنها به گوساله به خاطر انجماد . ۲- اثرات تغييرات هورمونى رحم در جنين ها ، به دليل توقف طولانى جنين در رحم گاو . همزمان سازى فحلى ۲: براى اين که عمل ET با موفقيت بالاترى همراه باشد ، بايستى گاوهاى دهنده و گيرنده هر دو در يک مرحله از سيکل فحلى باشند تا شرايط لازم جهت دادن و گرفتن جنين در آنها فراهم باشد . براى اين منظور عمل همزمان سازى فحلى را انجام مى دهند . عمل همزمان سازى فحلى با تزريق عضلانى هورمون قابل انجام است. هورمون به کاررفته در اين عمل PGF۲a مى باشد که باعث تحليل رفتن جسم زرد مى گردد . تزريق pgf۲aدر ۴ روز اول و ۳ روز آخر چرخه فحلى موثر نمى باشد . چون در اين روزها جسم زرد در حال تحليل رفتن مى باشد . پس زمان مناسب تزريق هورمون PGF۲A بين روزهاى ۱۸-۵ چرخه فحلى مى باشد . سوپر اوولاسيون ۳ : با توجه با اين که ماده گاو ها در هر بار تخمک ريزى يا اوولاسيون٬ يک اووسيت آزاد مى کند و با توجه به اين دوره آبستنى طولانى مدت هم دارد (۹ ماه) پس نه تنها سرعت پيشرفت ژنتيکى کند مى شود ، بلکه يک ماده گاو در طول عمر بارورى خود فقط چند گوساله توليد خواهد کرد (که اغلب کمتر از ۱۰ گوساله خواهد بود )لذا با انجام عمل سوپر اوولاسيون و به دنبال آن با انجام عمل ET مى توان اين مسئله را بهبود بخشيد . سوپراوولاسيون فرايندى است که در آن به جاى اين که از دام دهنده يک تخمک حاصل بشود ، چندين تخمک حاصل مى شود و مى توان در هر دوره تخمک ريزى ، به جاى يک تخمک ۱۰ تخمک و متوسط ۶ تخمک بدست آورد و به تبع آن به جاى يک گوساله ، متوسط ۶ گوساله در يک دوره آبستنى حاصل نمود . عمل سوپراوولاسيون نيز همانند همزمان سازى فحلى با تزريق عضلانى هورمون قابل انجام است . با اين تفاوت که عمل همزمان سازى فحلى بين هر دو دام دهنده و گيرنده جنين صورت مى گيرد ولى عمل سوپراوولاسيون فقط در دام دهنده جنين بايد انجام بشود . هورمونهاى به کار رفته دراين عمل ، هورمون هاى FSH و هورمون هاى PMSG (هورمونهاى گنادوتروپين سرم ماديان أبستن ) و هورمون HAP (عصاره هيپوفيز پيشين اسب )مى باشد . از بين اين هورمون ها ، هورمون FSH کاربرد بيشترى دارد ، در صورتى که هورمون pmsg هورمون قوى ترى است و يک بار تزريق PSMG با تزريق FSH برابرى مى کند . چون نيم عمر PMSG به مراتب بيشتر از نيم عمر FSH مى باشد و نيم عمر FSH پايين است ، به اين خاطر آن را به مدت ۴ روز متوالى و هر روز در دووعده صبح و عصر تزريق مى کنند که در کل بايستى به ميزان ۲۸ ميلى گرم FSH تزريق بشود . تا عمل سوپر اوولاسيون انجام گيرد . پس همچنان که در روش تلقيح مصنوعي۴ AL)) يک گاو نر اصيل (مثلاً ۳ ساله ) مى تواند پدر يک ميليون گوساله باشد در عمل (ET) نيز با فرآيند سوپر اوولاسيون يک ماده گاو اصيل مى تواند تعداد زيادى گوساله (فقط در يک دوره آبستنى )بشود . شستشوى جنين۵ : پس از اينکه عمل همزمان سازى فعلى و سوپر اوولاسيون صورت گرفت و تخمک ها به شکل جنين درآمدند بايستى طى عمل شستشوى جنين ها جمع آورى شوند . براى انجام عمل شستشوى جنين از ماده شوينده مخصوص که معمولاً حاوى محلول نمکى بافر فسفات +۴ درصد آلبومن سرم گاوى است استفاده مى شود . براى انجام عمل شستشو از يک سوند يا کاتترکه به نام سوند فولى معروف است استفاده مى شود . اين سوند را اول بايستى ضد عفونى کرده سپس به شاخ رحم گاو دهنده جنين وارد نموده و عمل عمل شستشوى را انجام داد . سوند فولى دارارى ۳ کانال مى باشد. کانال اول مخصوص دميدن هوا است تا قسمت بادکنکى که در انتهاى اين کانال است متورم شده و باد شود تا هم باعث تثبيت سوند فولى در شاخ رحم شده و هم مانع بازگشت مايع شستشوى جنين از طرف شاخ رحم به بدنه رحم بشود . کانال دوم مخصوص ارسال ماده شوينده مذکور به طرف شاخ رحم است . کانال سوم مخصوص خروج جنين ها به همراه ماده شوينده مى باشد که به داخل لوله آزمايش يا محيط کشت که حاوى (محلول نمکى با فرفسفات +۴ درصد آلبومن سرم گاوى ) مى باشد ريخته مى شود . چون غلظت جنين ها بالاتر از غلظت محيط کشت مى باشد ، جنين ها در عرض ۲ دقيقه در ته ظرف ته نشين شده و بايستى حدود ۱۰ دقيقه محيط کشت حاوى جنين را در جاى ثابت و بدون حرکت نگهدارى نمود . سپس جنين ها را در زير ميکروسکوپ مورد بررسى قرار داده و آنها را ارزيابى کرده و سپس درجه بندى مى کنند که از جنين درجه ۱ (عالى )تا جنين فاسد يا مرده طبقه بندى مى شوند . جنينهاى درجه ۱ را مى توان منجمد کرده و براى مصارف دوره هاى بعدى نگهدارى نمود ولى جنين هاى درجه ۲ يا درجه ۳ را مى توان همان روز جنين گيرى به گاوهاى گيرنده انتقال داد. انجماد جنين۶: اگر قرار است جنين ها در همان روز جمع آورى شده به گاوهاى گيرنده انتقال يابند کافى است براى چند ساعت در محيط کشت تازه و سترون که دماى آن محيط کشت هم معادل دماى بدن گاو است نگهدارى بشود . ولى اگر بخواهيم جنين ها را براى مدت طولانى نگهدارى کنيم بايستى حتماً آنها را منجمد کرده و محافظت نمائيم مثل روش AL که اسپرم گاو نر اصيل را به صورت منجمد نگهدارى مى کنند . ولى جنين ها در برابر عمل انجماد سازى و سپس ذوب کردن يخ شان جهت مصرف بسيار حساس تر از اسپرم مى باشند . هر جنين اغلب در يک استرا ۷به حجم ۲۵% سى سى نگهدارى مى شود . ماده محافظت جنين ها ، گليسرول و اتيلن گليسرول مى باشد که اخيراً استفاده از اتيلن گليسرول نتايج بهترى را نشان داده است . سپس توسط دستگاه هاى اتوماتيک دماى استراها را به دماى ازت مايع (۱۹۶- درجه سانتى گراد ) مى رسانند. براى ذوب کردن يخ جنين هاى منجمد شده نيز جهت مصرف براى انتقال به گاوهاى گيرنده با قرار دادن استرا در حمام آب گرم با دماى ۳۷ درجه سانتى گراد يخ ذوب شده و جنين ها براى انتقال آماده مى شوند . وقتى از جنين هاى منجمد شده اى که بعد ها ذوب مى شوند براى انجام عمل ETاستفاده شود ميزان آبستنى نسبت به زمانى که از جنين تازه استفاده مى شود ٬ ۱۰ درصد کم مى گردد . روش هاى انجام عمل ET : در روش جراحى قديمى ، ماده گاوها را تحت بى حسى عمومى قرار داده ، به پشت خوابانيده و شکافى بين پستان و ناف گاو ايجاد کرده رحم را جلوکشيده ، و عمل جمع آورى يا انتقال جنين صورت مى گيرد ولى در روش جراحى جديد ، بى حسى موضعى صورت گرفته و در پهلوى گاو شکاف ايجاد کرده و رحم را جلوکشيده و با پيپت نازک مثل پيپت در عمل AL ، جنين ها را از شاخ رحم جمع آورى يا انتقال مى دهند . هدف از انجام عمل ET : ۱- افزايش تعداد نتاج از گاوهاى ماده با صفات ژنتيکى برتر (بدين شکل که با انجام عمل ET مى توانيم تعداد گوساله هاى گرفته شده از يک گاو اصيل و با ارزش را تا چندين برابر افزايش دهيم .) ۲- سهولت در امر صادرات و واردات (همچنانکه در عمل AL )که در آن به جاى نقل و انتقال گاو نر اصيل اسپرم منجمد گاو نر اصيل بين کشورها مبادله مى شود . در عمل ET نيز به جاى نقل و انتقال گاو ماده اصيل ، جنين منجمد شده آن بين کشورها مبادله مى شود. ۳- انجام عمل دو قلو زايى در ماده گاوها (هر چند ممکن است ۱۵-۱۲ درصد نتاج فرى مارتين باشند .) ۴- کنترل بيمارى هم در دهنده ها وهم در گيرنده ها و هم در جنين هاى حاصله . ۵- نگهدارى جنين هاى بدست آمده از گاوهاى دهنده جنين به مدت طولانى به خاطر قابليت انجماد جنين ها. بهترين کاربردهاى مورد استفاده جنين : ۱- انجام آزمايش بر روى جنين ها : جهت پى بردن به صفات نا مطلوب به عنوان مثال مطالعه و بررسى صفت نامطلوب سم قاطرى يا سم بدون شکاف .اگر پدرى ناقل ژن اين صفت باشد ، نتاج حاصل از آن ، اگر به شکل جنين به گاوهاى گيرنده منتقل شود، با مطالعه جنينها در ۲ ماهگى مى توانيم به اين صفت نامطلوب و امثال آن پى ببريم . ۲- بکارگيرى ماده گاوهاى اصيل در توليد گوساله هاى نر ممتاز : در حالت طبيعى براى اين که ۱۰۰ گوساله نر اصيل به منظور تحقيقات اصلاح نژادى داشته باشيم ، بايستى ۳۰۰ ماده گاو براى توليد اينها داشته باشيم چون احتمال دارد که الف) همه ماده گاوها آبستن نشوند ب ) نيمى از نتاج حاصل ، گوساله هاى ماده باشند ج ) اگر گوساله هاى نر هم توليد بشوند ، گوساله هاى نر حاصله يا تلف بشوند يا ممتاز جهت انجام عمل اصلاح نژادى نباشند . پس با انجام عمل سوپر اوولاسيون و متعاقب آن عمل ET مى توانيم فقط با نگهدارى ۱۵۰ ماده گاو اصيل به ۱۰۰ گوساله نر اصيل برسيم چون حداقل يکى از جنين هاى گاو سوپراووله جنين نر خواهد بود . ۳- انتقال وسيع و نامحدود ژن: روش ET با در دسترس داشتن جنين مى توان ژن را از يک نژاد به نژاد ديگر مهاجرت داد مثل مهاجرت ژن از نژاد گاو اصيل (مانند هلشتاين ) به نژاد گاو بومى .به طور کلى گاودارانى که تمايل دارند دختران بيشترى از گاو پر توليد و مورد علاقه خود داشته باشند به اين کار اقدام مى کنند ونيز در صورتى که نياز به گوساله نر اصلاح نژادى والدين با کيفيت بالا داشته باشند از اين روش استفاده مى کنند . منابع : ۱- مقيمى ، على و احمد رياسى . ۱۳۷۳ بارورى و نازازيى در گاوهاى شيرى (ترجمه) انتشارات جهاد دانشگاهى مشهد . ۲- Hasler , J.F. ۱۹۹۲ . Current status and potential of embryo transfer and reproductive technology in dairy cattle .j. dairy Sci ,۷۵ : ۲۸۵۷ -۲۸۷۹ پى نوشت ها : ۱- Embryo transfer ۲- Syncronizaition ۳- Super ovulation ۴- artifical insemination ۵- Flushing ۶- Freezing ۷- Straw دنياى کشت و صنعت شماره ۲۷