شیر دوشی
پستان يک غده برون ريز است که شیر تولید شده توسط کیسه های درون غدد پستانی ( آلوئولها) در آن ذخیره می گردد.  
 درون نوک پستان مجرايی وجود دارد که از پوست منشأ گرفته است اطراف کيسه ها را ماهيچه ها فراگرفته اند که با تحريک پستان، منقبض شده و با فشار آوردن به مجموعه کيسه ها، شير را در مجاری شير به جريان می اندازد، در فاصله شير دوشی شير در مجارى پستان و نوک آن ذخيره می شود.
شرايط سالن شير دوشی
  ساختمان شير دوشی شامل: سالن شيردوشی، اتاق نگهداری شير، محوطه انتظار گاوها برای ورود به سالن، اتاق نگهداری ابزار و تجهيزات شيردوشی، حمام و اتاق کارگران مى باشد. توجه داشته باشید که در کلیه قسمتهای عنوان شده مسائل زیر رعایت گردد:
- سالن شيردوشی همواره بايد تميز بوده و ظاهرى مطلوب داشته باشد. 
- سالن شيردوشی بايد تجهيزات لازم براى تهويه مناسب ، گرمايش و يا سرمايش را داشته باشد. 
- لبه ها و گوشه هاى سيمانی بايد دارای خميدگى باشند تا حيوان آسيب نبيند. 
- سطح درونى ديوارها و سقف بايد رنگ روشن داشته، قابل شستشو بوده و نسبت به ايجاد لکه مقاوم باشد. 
- در شيردوشى بايد آب گرم کافى برای شستن گاوها و سالنها در دسترس باشد. 
- سالن بايد نور کافى داشته باشد.

نمونه ای از سالن شیردوشی مجهز به دستگاه های ثابت و کاملا پیشرفته.


- درهاى ورود و خروج بايد استحکام کافی داشته باشند و پهنای آنها متناسب با گاوهايی باشد که از آن عبور می کنند. 
- اتاق شير بايد براحتی قابل دستيابی باشد، به آسانی تميز شود ، تهويه مناسب داشته و از امکانات سرمايش و گرمايش لازم برخوردار باشد. 
- تمام قسمتهای شيردوشی بويژه اتاق شیر بايد به ترتيبی باشد که تا حد امکان از ورود مگس و ساير حشرات به آنها جلوگيری شود.
- کف محوطه انتظار نبايد لغزنده باشد.خرچنگی- پولساتور- لوله شیر.

معرفی دستگاه شيردوشی 

 
 
ماشين شيردوشی بيش از هر ماشين ديگرى در گاوداری کاربرد دارد و در صورتی که توجه خاصی به آن شود می تواند نقش بسزايی در کسب درآمد مزرعه داشته باشد. پايه و اساس ماشينهاى شيردوشی براساس حرکت شير از پستان بسوى تانکر جمع آورى شير با حداقل خطر به سلامت دام مى باشد. علاوه بر این ماشينهای شيردوشی می توانند در کنترل و یا ایجاد بیماری ورم پستان و همچنین کيفيت شير نقش بسزايی داشته باشند.  
 واحد دوشنده شامل قسمتهای زير می باشد:   

1)چهار فنجان پستانی که هر کدام شامل يک روکش، يک لاينر قابل انعطاف ، يک لوله کوتاه ضربان (پالسيشن) و يک لوله کوتاه شير می باشد. 
2) يک خرچنگی  
3)يک لوله بلند شير 
4) يک لوله بلند ضربان (پالسيشن)
شيردوشی صحيح
نکات مهم در این زمینه به شرح زیر هستند:
- دست شيردوش مى تواند باکترى را از يک گاو به گاو ديگر انتقال دهد. بنابراين ضدعفونى و شست و شوی مرتب دستها با آب و صابون در خلال شيردوشی الزامی است.
- لباس کارکنان شيردوشی همواره بايد تميز و پاکيزه باشد.
- کوتاه کردن موهای بلند روی شکم ، پستانها و قسمت عقب حيوان برای تميز نگهداشتن سيستم پستانی و شير الزامی است.
 
 مراحل شیردوشی
 
1- شستن پستان
شستن پستان به دو هدف انجام می شود:
الف) از بين بردن کثافات.
ب) تحريک پستان برای آزاد سازی شير.

2- خشک کردن
استفاده از حوله هاى کاغذی يکبار مصرف توصيه می شود.

3- بازديد شير قبل از دوشش
- تشخيص گاوهای مبتلا به ورم پستان ( مشاهده دلمه ، در اين صورت به تکنسين خبر دهيد.)
- خارج کردن باکتريهای نوک پستان
- تحريک پستان و آماده سازی برای دوشش

4- اتصال واحد شيردوشی (خرچنگی ) به پستان
- نوک پستانها قبل از وصل دستگاه بايد خشک و تميز باشند.
- لوله شير حد فاصل بين خرچنگى و کاسه پستانک می بايست به حالت S نگاهداشته شود تا از ورود هوا به داخل سيستم جلوگيری بعمل آيد. 
- کلاهکها بايد بدقت روی پستان قرار گيرد.
تذکر مهم: حداکثر 1 دقيقه بعد از شستن پستان خرچنگی بايد وصل شود. (در غير اين صورت به دليل کم شدن هورمون آزاد کننده شير، شير کمتری خارج خواهد شد.)

شیوه صحیح نصب خرچنگی به پستان.

5- بازديد
- کاسه سرپستانها نبايد قسمت انتهايی سرپستان را به داخل فرو برد. 
- دوشش بايد با سرعت و بدون وقفه انجام پذيرد.

6- جدا کردن خوشه شيردوشی از پستان
- براى جدا کردن دستگاه شيردوشی،سوپاپ خرچنگى را بطرف بيرون بکشيد. در اين حالت هوا داخل فضای بين پستانک و کاسه پستانک وارد شده و در نتيجه خلاء از ميان رفته و خوشه شيردوشی از پستان جدا مى شود.
- بايد توجه داشت که پستان کامل دوشيده شود (با نگاه کردن به جريان شير در لوله های انتقال شير و کوچک و شل شدن پستان).
- زمان شيردوشی نبايد زياد طولانی شود زيرا به بافت ظريف پستان آسيب رسانده و موجب ورم پستان می شود.
 

7- ضدعفونی پستان
ضدعفونی با ماده ضدعفونی مناسب باید انجام شود که  با اين عمل پوست نوک پستانها  نرم مى شود.  
به دليل باز بودن مجرای پستان در حدود نيم ساعت بعد از شيردوشی، خطر آلودگى پستان با ضدعفونی کاهش مى يابد همچنین ضدعفونی نوک پستان در زمان خشکی نيز بسيار مؤثر است. 
در روش اسپری سرپستان، لازم است دوبرابر مواد استفاده شود تا نصف کارايی خوب را داشته باشد
.
 
منبع:فارم ایران