کاربرد آنتی بیوتیکها در طیور
 

کاربرد آنتی بیوتیکها در طیور

 

آنتی بیوتیکها موادی هستند که از کشت بعضی قارچها ویا کپکها و برخی میکروبها بدست می آیند،ونخستین موادی که بعنوان افزودنی مورد توجه قرار گرفتند آنتی بیوتیکها و عوامل ضد باکتری بودند که بیش از 50 سال و از سال1949 آنتی بیوتیکها را به طور گسترده در جیره غذایی ماکیان مورد استفاده قرار می دهند و هنوز هم در مورد چگونگی اثر آنتی بیوتیکها و طرز اثر آنها در رشد جوجه ها و ایتفاذه از بیشتر مواد غذایی توسط طیور بین دانشمندان تغدیه بحث و اختلاف نظر وجود دارد ولی به طور کلی به نظر می رسد استفاده آنها بر اثر عمل انتخابی در روی باکتریهای روده باشد بذین ترتیب از رشد میکروبهای بیمایزا جلوگیری می کند و آنها را از بین می برد و سبب تحریک و رشد بعضی میکروبهای مفید روده می گردد و بنابراین نوع عمل آنتی بیوتیک ها ممکن است بسیار گسترده باشد و در ادامه به اثر آنتی بیوتیکها در طیور پرداختم. بعضی از آنتی بیوتیکها با غلظت پایین به عنوان محرک رشد همراه با غذا به کار می روند که عمدتا در مجرا و یا در سطخ روده تظاهر می یابند و منجر به افزایش رشد و بهبود ضریب تبدیل غذایی شده و باعث می گردد که در استفاده برخی اجزاء غذایی مانند ویتامینها و برخی مواد معدنی صرفه جویی صورت گیرد ، همچنین در مواقع هر گونه استرس نظیر واکسیناسیون ، تغییر جیره و غیره در پرنده از این نوع آنتی بیوتیکها استفاده می گردد که شامل آنتی بیوتیکهای زیر هستند:

 

 

      آنتی بیوتیک

 مقدار مصرف در غذا

آواپارسین

15 گرم در هر تن

باسی تراسین

 10 گرم در هر تن

ویرجنتامایسین

10 گرم در هر تن

اولاکینووکس

10   گرم در هر تن

لینکومایسین

4    گرم در هر تن

فلاوامایسین

2    گرم در هر تن

 

·        ئر موقع مصرف این نوع آنتی بیوتیکها باید به دو نکته توجه داشت:

 

          1- مقدار مصرف

 

           2-زمان مصرف

طبق تحقیقی که توسط والدروپ و همکارانش در دانشگاه آرکانزاست آمریکا در سال 2004 صورت گرفت به شرح زیر بود:

 

جوجه های یکروزه نر و ماده را از نژاد کاپ سویه 500 را به تعداد 30 قطعه از هر کدام با چهار جیزه عاری از آنتی بیوتیک حاوی 2 گرم لینکومایسین ، 10 گرم ویرجنتامایسین در هر تن بود بیشتر از بقیه بود به طوری که منجر به 49 گرم افرایش وزن به میزان و کاهش 65 گرم غدا گردید سپس جیره ای که حاوی 4 گرم در تن لینکو مایسین بود باعث افزایش وزن به میزان 47 گرم و کاهش در جیره غذا به میزان 62 گرم شد و در نهایت اضافه وزن 2 گرم در تن لینکومایسین منجر به بهبود کم اما نه چندان چشمگیر در وزن بدن و جیره غذایی داشت.          از این تحقیق بدست آمده در 24 ژانویه 2004 توسط والدروپ و همکارانش میتوان فهمید که اگر قرار است آنتی بیوتیکها به منظور افزایش وزن و کاهش جیره غذایی استفاده گردند باید در جیره پایانی مصرف گردند ، همچنین باید به مقدار معین در هر تن به جیره افزود تا موثر واقع گردند. در طیور اکثرا" از آنتی بیوتیکها جهت کنترل و درمان بیماریها ایتفاده می شوند زیرا خواص باکتری کش یا بازذارنده رشد باکتریها را دارند ، بعضی از آنتی بیوتیکها علیه باکتریهای گرم مثبت و گروه دیگری علیه باکتریهای گرم منفی موثرند در صورتی که گروهی نیز وسیع الطیف هستند و علیه گروه زیادی از باکتریها در درمان و پیشگیری از بیماریهای ویروسی تاثیر چندانی ندارند.                                                                                          برای تاثیر کامل دارو و ذرمان بیماریها باید به مدت 3 تا 5 روز با غلظت زیاد در بدن موجود باشد این آنتی بیوتیکها عبارتنداز:

1.   آمینوگلیکوزیدها (آمیکاسین ، جنتامایسین ، کانامایسین ، نئومایسین ، استرپتومایسین ، توبرامایسین ، دی هیدرومایسین ) : بر روی باکتریهای گرم مثبت اثر دارد و باکتریسید ( کشندهء باکتری ) می باشند و بهتر است در هنگام تزریق آمینو گلیکوزیدها با یکدیگر یا با داروهای دیگر مخلوط نشود.

 

2. تتراسیکلین ها ( اکسی تتراسیکلین ها و کلرتتراسیکلین ها ) : از جمله آنتی بیوتیکهای وسیع الطیف هستند که بر روی تعداد زیادی از باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی موثر هستند و معمولا" روی گرم مثبتها بیشتر موثرترند و معمولا" تتراسیکلین ها باکتریواستاتیک ( مهارکننده رشد باکتریها) هستند اما با غلظت های بالا می توانند اثرات باکتریسیدی نیز داشته باشند.

 

تتراسایکلین ها در بدن با با یونهای کلسیم ، منیزیم ، آلومینیوم ، آهن و مس ترکیب و متصل شده و سبب شلاته شذن آنها در بدن بویژه در دستگاه گوارش می شوند به این ترتیب از جذب این املاح ممانعت به عمل می اورند جهت جلوگیری از این عمل تتراسایکلین ها سولفات سدیم را به میزان 6/13 کیلو در تن به جیره اضافه می کنند تا سولفات سدیم بتوانند با کلسیم موجود در روده ترکیب شود و سولفات کلسیم تولید می کند که با تتراسایکلین ها ترکیب نمی گردند.

به طور کلی از تتراسیکلین ها در طیور برای درمان بیماریهای عفونی و مزمن CRD ، وبا ، سینوویت ، پاستولوز ، هپاتیت ، کلی باسیلوز ، اسهال جوجه ها و پاراتیفوئید موثر هستند.

 

3. آمینوپنی سیلین ها (آمپی سیلین ها ، آموکسی سیلین ها ) : این آنتی بیوتیکها باکتری کش بوده و بیشترین تاثیر بر روی باکتریهای گرم مثبت دارند.

 

4. ماکرولیدها و وابستگان ( تایلوزین ، اسپیرامایسین ،جوزامایسین ،اریترومایسین ، لینکومایسین ، تیامولین ، تیل مایکوزین ): در دوره های معمول اثر باکتریواستاتیک (بازدارنده رشد ) دارند ولی در مقادیر بالاتر ممکن ایت به مرگ باکتریها منجر شود و بر روی باکتریهای گرم مثبت ، بی هوازیها ، مایکوپلاسماها ، پاستورلاها و کلاهیدیا موثر ایت.

  1.  
  2. کینولون ها ( اسید اکسالینک ، فلومکوئین ، انروفلوکاسین ، دیفلوکاسین ) :این گروه آنتی بیوتیکها باکتری کش هستند و بیشتر بر روی باکتریهای گرم منفی اثر دارند بنابراین مورد استفادهء آنها بیشتر در عفونتهای ادراری و روده است.
  3.  
  4. سولفانامیدها – تری متوپریم ( سولفادیازین ، سولفادیمیدین ، یولفامتوکسین ، سولفامتوکسیپیروازین ، سولفاکینوکسالین ، تری متوپریم-سولفانامید ) : این دارو بر میکروبهای گرم منفی و گرم مثبت و تعداد زیادی از تک یاخته ها موثرند و معمولا" از آنها در درمان عفونتهای دستگاه عصبی مرکزی ، دستگاه تنفس ، دستگاه گوارش و به طور مشخص دیتگاه ادراری استفاده می شود ، اگر سولفانامیدها و تری متوپریم به طور جداگانه استفاده شوند باکتریواستاتیک هستند در حالی که این دو دارو به طور مخلوط خاصیت باکتری کشی یافته و طیف اثر ضد میکروبی آن تا چند برابر افزایش می یابد.

 

  1.  
  2. کلیسیتین ( پلی میکس E ) : دارای طیف اثر ضد میکروبی محدودی هستند به طوری که بیشترین فعالیت آنها بر ضد باسیل های گرم منفی می باشد ، به طور کلی از کلیسیتین در درمان آنتریت ، سالمونلا ، پسودوموناس و کلی باکتریوز استفاده می گردد.

 

  1.  
  2. فلورفنیکل : آنتی بیوتیکهای وسیع الطیفی است که از طیف اثر مشابه کلرامفنیکل و بسیاری از گرم مثبتها و گرم منفی ها برخوردار است و بر روی باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی تاثیر داشته و متوقف کنندهء رشد آنهاست ، به طور کلی برای درمان CRD و بیماریهای کیسه هوایی به کار می رود.

 

  1.  
  2. سفالوسپورینها ( سنتی فورسدیم ) :بر روی باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی و سویه های تولید کننده بتاکتاماز موثر هستند و خاصیت باکتری کش هستند که برای کنترل کلی باسیلوز در جوجه های یک روزه به کار می روند

 

نتیجه گیری:                                                                                            

ازآنتی بیوتیکها در طیور جهت مصارف زیر به کار می روند:                                                         الف- تسریع کننده رشد

ب- درمان بیماریها 

ج- کاهش تلفات

 د- افزایش تولید گوشت

 و- افزایش قابلیت دسترسی یا جذب بعضی مواد

 ز- از بین بردن سم تولید شده توسط میکروبهای مضر روده

 

منابع مورد استفاده در این مقاله :

1- کاربرد آنتی بیوتیکها در پرورش طیور ترجمه دکتر اسماعیل ذوقی

2- راهنمای پرورش کامل طیور ترجمه دکتر فرخوی وهمکاران – سال 1378 – چاپ چهارم – انتشارات اقتصادی کوثر

 

3- اطلاعات و کاربرد داروهای دامپزشکی بخش بررسی های عملی شرکت توزیع دارو – سال 1377 – چاپ اول – چاپ سهامی خاص

 

4- عوامل محرک رشد در دام وطیور – ترجمه دکتر مجتبی یگانه و دکتر نادر صادق – سال 1378 – چاپ اول – مرکز نشر سپهر – نیکخواه

5-  تجویز صحیح آنتی بیوتیکها در درمان بیماریهای طیور – ترجمه دکتر نادر افشان مازندران و دکتر ابوالفضل رجب – سال 1381 چاپ اول – انتشارات نوربخش

 

6- آنتی بیوتیکها به غنوان محرک رشد در طیور نوشته دکتر آرش قلیانچی لنگرود

 

7- مقاله ای از اینترنت با عنوان Antibioticts may still have use in broiler production   که توسط والدروپ و همکارانش در ژانویه 2005 منتشر شد.

 

8- تغذیه مرغ ایکات – ترجمه دکتر پوررضا – سال 1379– چاپ دوم- انتشارات ذانشگاه اصفهان

9- پرورش طیور گوشتی – دکتر مراد علی زهری- سال1382- چاپ یازدهم- انتشارات دانشگاه تهران

 

 

ارسال شده توسط :