دریافت قیمتها در تلگرام

دریافت قیمتها در تلگرام

فائو یا سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد

بورس جهانی شیکاگو

بورس جهانی شیکاگو

فید ماشین

طیوران ابزار

افرند توسکا

سیانس

 جیره نویسی با کامپیوتر
جیره نویسی با کامپیوتردکتر فرهاد فرودی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی
  رشد سریع مرغداری از چند دهه گذشته سبب به وجود آمدن صنعت مرغداری به شکل امروزی شده است. صنعت مرغداری از جهت به کارگیری روشهای جدیدتر و موثرتر دائما در حال تغییر و پیشرفت می باشد. راندمان تولید گوشت یا تخم مرغ وابسته به توانائی ژنتیکی گله مورد پرورش است. یک مرغدار زمانی موفق است که توانائی ژنتیکی گله را در مورد راندمان تولید ، در بالاترین سطح ممکن بروز دهد. یکی از شروط اصلی برای رسیدن به حداکثر راندمان تولید ، تغذیه متعادل گله می باشد. به همین دلیل تهیه یک جیره غذائی متعادل از نظر مواد مغذی (پروتئین ، کربوهیدرات ، چربی ، مواد معدنی ، ویتامین ها) که جوابگوی احتیاجات حیوان باشد الزامیست. البته به همان اندازه که کمبود یک ماده مغذی در جیره غذائی می تواند موجب افت راندمان تولید شود ، بالا بودن میزان همان ماده مغذی در جیره نیز ، هم موجب ضرر اقتصادی شده و هم می تواند به سلامت حیوان لطمه وارد نماید   از طرف دیگر هدف یک موسسه تولیدی پرورش طیور در کنار تولید پروتئین حیوانی ، سودآوری می باشد. از آنجائیکه بیشترین هزینه تولید فرآورده های طیور مربوط به تغذیه می باشد (۷۰-۶۰% هزینه ها) ، در نتیجه تهیه جیره ای الزامیست که علاوه بر تامین احتیاجات غذائی حیوان ، از نظر اقتصادی نیز مقرون به صرفه باشد. در حقیقت یکی از رموز موفقیت برای مرغدار ، تهیه جیره متعادل با حداقل قیمت است.  برای نیل به این هدف باید از منابع خوراکی محدود و گران قیمت به بهترین نحو استفاده نمود. تهیه جیره طیور کار چندان ساده ای نبوده و منحصر به مخلوط کردن چند قلم ماده خوراکی نیست ، بلکه نیاز به داشتن اطلاعات کامل از احتیاجات غذائی گله مورد پرورش و ترکیب و کیفیت خوراک ها دارد.
جیره ایده آل ، جیره ای است که حداقل قیمت را داشته باشد و با آن حداکثر تولید به دست آید. یک جیره گران قیمت ممکن است حداکثر تولید را موجب شود ولی به ازای هر واحد تولید ممکن است اقتصادی نباشد. به همین ترتیب ارزانترین جیره هم همیشه اقتصادی ترین جیره نخواهد بود. در تهیه فرمول جیره ، هدف تامین مواد مغذی (اسیدهای آمینه ، ویتامین ها ، مواد معدنی …) مورد نیاز حیوان است که به همین خاطر خوراکهای مختلف با هم مخلوط می گردند. اگر بتوان نیاز غذائی حیوان را به مواد مغذی مختلف از منابع خوراکی ارزانتر تامین نمود ، هزینه مربوط به تغذیه به میزان قابل توجهی کنترل می شود. بدین ترتیب یکی از راههای کنترل قیمت دان ، دانستن دقیق ترکیب شیمیایی خوراکها و جایگزین کردن خوراکهای ارزانتر به جای خوراکهای کمیاب و گران می باشد. از آنجائیکه شرایط آب و هوایی و قیمت خوراکها در شهرها و استانهای مختلف یکسان نیست ، هر مرغدار باید نسبت به امکانات مدیریتی ویژه خود و همچنین در فصول مختلف سال نسبت به تهیه فرمول مناسب دان اقدام نماید.
محاسبه فرمول جیره به کمک عملیات ریاضی انجام می گیرد. برای مثال اگر محاسبه جیره ای که متعادل کردن ۱۰ ماده مغذی با ۱۰ قلم ماده خوراکی مد نظر باشد ، نیاز به انجام حدود ۴۵۰ عملیات ریاضی است. با وجود کامپیوتر و نرم افزارهای مخصوص جیره نویسی که بر پایه و اساس برنامه ریزی خطی عمل می کند ، احتیاجی به دانستن عمیق روشهای ریاضی نبوده و می توان ظرف چند دقیقه جیره غذائی را تنظیم نمود. کامپیوتر بسیاری از اشتباهات محاسباتی انسان را حذف می کند و محاسبات را سریعتر از انسان انجام می دهد. کامپیوتر تمام راههای ممکن حل مسئله را بررسی کرده و بهترین آنها را انتخاب می کند ، در حالیکه انجام بدون غلط این محاسبات توسط انسان اگر غیر ممکن نباشد ، بسیار وقت گیر است.
نرم افزارهای کامپیوتری امکان مخلوط کردن تعداد زیادی خوراک را جهت متعادل کردن چندین ماده مغذی مورد نیاز حیوان (از قبیل اسیدهای آمینه ، ویتامینها ، مواد معدنی …) با حداقل قیمت به ما می دهد و هر گونه محدودیت مربوط به مصرف خوراک خاصی را مد نظر قرار می دهد. علی رقم پیشرفتگی نرم افزارهای مخصوص جیره نویسی وقتی از کامپیوتر برای تعیین فرمول دان استفاده می شود ، باید در مورد قابل استفاده بودن جیره از نظر فیزیولوژی دستگاه گوارش حیوان ارزیابی صورت گیرد. زیرا کامپیوتر فقط اطلاعات داده شده به آن را عمل آوری می کند و هر گونه اشتباه در اطلاعات اولیه ، در نتیجه کار کامپیوتر منعکس می شود. همچنین شرط اصلی تهیه جیره های متعادل با حداقل قیمت توسط کامپیوتر ، دادن درست ترین اطلاعات از جمله ترکیب شیمیایی خوراکها و قیمت خوراکهای مورد نظر است.
کامپیوتر فقط قادر است دستوراتی که به آن داده می شود را انجام دهد و خود قادر به انجام هیچگونه تصمیم گیری خارج از اطلاعات داده شده نیست. اطلاعاتی که مورد نیاز کامپیوتر برای تنظیم جیره می باشد عبارتند از : احتیاجات غذائی واریته مرغ مورد نظر ، ترکیب شیمیایی خوراک ها ، حداقل و حداکثر اجازه مصرف هر یک از خوراک ها و قیمت خوراک ها. معیارهای مهم در جیره نویسی اسیدهای آمینه جیره : مقدار پروتئین جیره باید حدی باشد که سبب دفع نیتروژن زیادی نشود. با ایجاد تنوع در مواد خوراکی جیره که شامل مقادیر متفاوتی از اسیدهای آمینه هستند می توان سطح پروتئین را بهتر کنترل نمود. بروز توانائی ژنتیکی طیور بستگی به برآورده شدن نیاز اسیدهای آمینه آنان دارد. جدول ۱. تعادل جیره برای هر اسید آمینه

g/۱۰۰۰ Kcal/Kg

کل اسید آمینه

(A=سن گله به هفته)    مقادیر اسیدهای آمینه برای ۱۰۰۰ کیلوکالری انرژی به ازای یک کیلوگرم دان بر مبنای میانگین سن گله تعیین می گردد. برای مثال ، مقدار لیزین مورد نیاز برای دان رشد در سن ۳۵-۲۱ روزگی با ۳۱۵۰ کیلوکالری در کیلوگرم انرژی متابولیسمی به صورت زیر محاسبه می شود :
میانگین سن گله ۴ هفته ® روز ۲۸ = ۲ ¸ (۳۵+۲۱)
لیزین مورد نیاز برای ۱۰۰۰ کیلوکالری انرژی ۷۴/۳ = (۴*۱۸۳/۰)-۴۷/۴
میزان لیزین مورد نیاز در هر کیلوگرم دان ۱۸/۱% ® g/Kg ۸/۱۱ = ۱۰۰۰ ¸ ۳۱۵۰*۷۴/۳
تعادل کاتیون- آنیون جیره : تعادل یا توازن کاتیون- آنیون جیره غذایی عبارت از اختلاف بین کاتیون ها و آنیون های ثابت (غیر قابل متابولیسم) موجود در ماده خوراکی است که این اختلاف بر حسب میلی اکی والان در ۱۰۰۰ گرم جیره غذایی محاسبه و بیان می شود. به علت اینکه مواد معدنی بخش اندکی از جیره را به خود اختصاص می دهند ، واحد میلی اکی والان مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین ضروری است که درصد هر ماده معدنی در جیره غذایی تبدیل به میلی اکی والان شود.
کاتیون و آنیون اصطلاحات مورد استفاده برای تعریف مواد معدنی جیره هستند. این که یک عنصر معدنی کاتیون و یا آنیون است ، بستگی به بار الکتریکی آن دارد. کاتیونها بار الکتریکی مثبت و آنیونها بار الکتریکی منفی دارند. کاتیونهای مهم شامل سدیم ، پتاسیم ، کلسیم ، منیزیم و آنیونهای مهم جیره کلر ، گوگرد و فسفر هستند. اختلاف کاتیون- آنیون با تفریق اکی والان وزنی (وزن مولکولی تقسیم بر بار یونی) آنیونها از کاتیونها محاسبه می شود.
فرمولهایی که ممکن است برای محاسبه تعادل الکترولیتها در جیره غذایی (DEB: Dietary Electrolyte Balance) یا تعادل کاتیون- آنیون جیره غذایی  (DCAB: Dietary Cation-Anion Balance) مورد استفاده قرار گیرند عبارتند از :

DEB=(Na+K+Ca+Mg)-(Cl+S+P)
DCAB=(Na+K)-(Cl+S)
DCAB=(Na+K)-Cl
   

تعادل الکترولیتی معمولا با توجه به تعادل Na+K-Cl جیره مورد مورد بررسی قرار می گیرد و در اکثر جیره ها استفاده از این روش ساده شده مناسب به نظر می رسد. برای محاسبه میلی اکی والان این عناصر معدنی نیاز به وزن اتمی آنها می باشد که در جدول ۲ آمده است.

جدول ۲. وزن اتمی و ضریب تصحیح کاتیونها و آنیونها برای محاسبه توازن الکترولیتهای جیره

ماده معدنی

وزن اتمی

ضریب تصحیح

جیره هایی که کاتیون آنها نسبت به آنیون آنها بیشتر است یا بالانس کاتیون- آنیون مثبت دارند ، به عنوان جیره های قلیایی شناخته می شوند و جیره هایی که کاتیون آنها نسبت به آنیون آنها کمتر است یا بالانس کاتیون- آنیون منفی دارند به عنوان جیره های اسیدی شناخته می شوند.
در غلات تعادل الکترولیتی مایلو کم و نعادل الکترولیتی گندم از ذرت بیشتر است. در بین مواد خوراکی پروتئینی تفاوت زیادی به چشم می خورد و نسبت به کنجاله سویا تمام منابع دیگر از تعادل الکترولیتی اندکی برخوردار هستند که این وضعیت به خاطر محتوای پتاسیم زیاد کنجاله سویا است. میزان الکترولیتها و تعادل الکترولیتی برخی از مواد خوراکی در جدول ۳ درج شده است.
 

جدول۳. میزان الکترولیت های مواد خوراکی

ماده خوراکی

Na

(%)

K

(%)

Cl

(%)

Na+K-Cl

(mEq)

ذرت

گندم

جو

کنجاله سویا

کنجاله تخم پنبه

کنجاله کانولا

پودر گوشت

پودر ماهی

پودر ملاس

جوش شیرین

نمک

۰۵/۰

۰۹/۰

۰۲/۰

۰۵/۰

۰۵/۰

۰۹/۰

۵۵/۰

۴۷/۰

۴۸/۱

۲۷

۳۹

۳۸/۰

۵۲/۰

۵۶/۰

۶۱/۲

۲/۱

۴۷/۱

۲۳/۱

۷۲/۰

۰۷/۶

-

-

۰۴/۰

۰۸/۰

۱۸/۰

۰۵/۰

۰۳/۰

۰۵/۰

۹/۰

۵۵/۰

۶۴/۱

-

۶۰

۱۰۸

۱۵۰

۱۰۱

۶۷۵

۳۲۰

۴۰۰

۳۰۰

۲۳۰

۱۷۳۳

۱۱۷۴۵

۴۵

  در دمای بالای محیط ، پرندگان به منظور خنک شدن از طریق تبخیر ، تعداد دفعات تنفس خود را افزایش می دهند. با افزایش تعداد دفعات تنفس ، میزان از دست دادن گاز کربنیک (CO۲) نیز افزایش می یابد که پی آمد آن بسته به شدت آن کاهش مقدار HCO۳- در خون و در نتیجه افزایش pH خون می باشد. این حالت را آلکالوز تنفسی می نامند.
در مرغ تخمگذار هنگامیکه در اثر استرس گرمایی آلکالوز تنفسی روی می دهد ، برای مصرف HCO۳- بین سیستم های بافری به منظور حفظ pH فیزیولوژیک بدن و غدد ترشح کننده پوسته تخم مرغ جهت تولید کربنات کلسیم رقابتی رخ می دهد. تاثیر این مسئله در نازکتر شدن پوسته کاملا محسوس می باشد. اگر توازن کاتیون- آنیونی Na+K-Cl ، بین ۲۲۰+ تا ۲۵۰+ میلی اکی والان در کیلوگرم جیره نباشد ، اسیدوز یا آلکالوز ایجاد می شود که در هر دو حالت اثر نامطلوبی بر رشد و یا تولید مشاهده خواهد شد.
در شرایط کاربردی جایگزینی بخشی از NaCl جیره با NaHCO۳ (جوش شیرین) چه بسا سبب بهبود پوسته تخم مرغ شود. در شرایط عملی هنگامیکه میزان کلر زیاد باشد تعادل الکترولیتی مشکل سازتر است. به عبارت دیگر استفاده از جوش شیرین به جای نمک که گاهی اوقات در استرس گرمایی توصیه می شود ممکن است به کمبود کلر منجر شود و باعث بهبود ضخامت پوسته گردد. خوراکهای غیر معمول در تغذیه طیور
تعریف منابع خوراکی غیرمعمول ، به مقطع زمانی که مورد استفاده قرار می گیرند بستگی دارد. طی دوره اهلی کردن حیوانات بیشتر منابع خوراکی از حالت غیر معمول به صورت معمول در آمده اند (محصولات فرعی کارخانجات ، کنجاله ها ، پودر گوشت و ماهی و …) امروزه تنها منابعی را می توان غیرمعمول نامید که در گذشته به صورت گسترده مورد استفاده قرار نگرفته باشند.
احتیاجات طیور از نظر میزان مواد مغذی موجود در هر کیلوگرم خوراک ، مشابه انسان است. در تغذیه طیور احتیاجات انرژی و پروتئینی ، توسط منابعی تامین می گردند که در تغذیه انسان نیز مورد مصرف قرار می گیرند. در حال حاضر در تغذیه طیور حدود ۶۰% از انرژی توسط غلات تامین می گردد. یک امکان برای جایگزینی غلات در تغذیه طیور ، استفاده از منابع خوراکی غیر معمول است که نمی توانند مستقیما مورد استفاده انسان قرار گیرند.
در شرایط فعلی مقادیر متنابعی فرآورده های فرعی تولید می شوند که شدیدا محیط زیست را آلوده می کنند. این فرآورده های فرعی منابع بالقوه ای برای تولید خوراکهای پروتئینی و کربوهیدراتی جهت تغذیه طیور هستند. بنابراین طیور می توانند به صورت تبدیل کننده های موثر فرآورده های فرعی حاصل از اکوسیستم های غیر طبیعی جوامع بشری به پروتئین حیوانی برای تغذیه انسان نقش ایفا کنند. از خوراکهای غیر معمول که تا کنون در تغذیه طیور مورد آزمایش قرار گرفته است می توان موارد زیر را نام برد. شفیره کرم ابریشم : اثرات جایگزینی سطوح مختلف پودر شفیره کرم ابریشم به جای پودر ماهی بر روی عملکرد جوجه های گوشتی مورد آزمایش قرار گرفته و نتایج حاصل از این آزمایش نشان داده است که در طی پرورش جوجه های گوشتی تا ۱۰۰% می توان شفیره کرم ابریشم را به جای پودر ماهی جایگزین کرد. (سمیع ، ۱۳۸۰- سومین سمینار پژوهشی تغذیه دام و طیور کشور) بره موم : بره موم یکی از فرآورده های فرعی زنبور عسل می باشد. طبق گزارشات محققین کشورهای دیگر این ماده به عنوان یک ماده محرک رشد (آنتی بیوتیک) و نیز به عنوان آنتی اکسیدان جهت افزایش تولیدات طیور به کار رفته است. در ایران طرحی جهت بررسی اثر سطوح مختلف بره موم در جیره مرغان تخمگذار تجاری مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتیجه این آزمایش عبارت است از : افزایش خوراک مصرفی ، کاهش در ضریب تبدیل غذائی ، افزایش در تولید تخم مرغ و بالا رفتن میانگین تیتر آنتی بادی خون برای آلودگی ویروس نیوکاسل. (پوررضا ، ۱۳۷۹- چهارمین سمینار پژوهشی زنبورعسل ایران) کرم خاکی : آزمایشی جهت بررسی جایگزینی پودر کرم خاکی به جای پودر ماهی در جیره جوجه های گوشتی به اجرا در آمده است. جوجه هایی که پودر کرم خاکی در جیره آنها به مقدار ۱۰۰% جایگزین پودر ماهی شده بود از وزن بدن و درصد لاشه بالاتری برخوردار بوده اند و همچنین جایگزینی پودر کرم خاکی باعث کاهش درصد چربی محوطه بطنی نیز گردیده است. (سمیع ، ۱۳۷۸- دومین سمینار پژوهشی تغذیه دام و طیور کشور) باقلا : تحقیقاتی در زمینه جایگزینی باقلا به جای سویا در تغذیه جوجه های گوشتی انجام پذیرفته است. نتیجه یکی از این تحقیقات نشان داده است که می توان تا حد ۳۰% کل جیره به صورت خام و یا تا حد ۲۰% کل جیره به صورت پخته و فرآیند شده با حرارت داغ از باقلا در جیره جوجه های گوشتی استفاده نمود. (معتمدی مطلق ، ۱۳۷۵- پایان نامه کارشناسی ارشد علوم دامی دانشگاه آزاد کرج) کنجاله کنجد : در طی طرحی استفاده از مقادیر مختلف کنجاله کنجد در تغذیه جوجه های گوشتی مورد آزمایش قرار گرفته و نتیجه آن نشان داده است که بیشترین افزایش وزن و بازده غذایی در کل دوره پرورش مربوط به گروهی بوده که با جیره حاوی ۲۰% کنجاله کنجد تغذیه شده بودند. بذر یونجه : در بررسی امکان استفاده از ضایعات بذر یونجه در تغذیه مرغ تخمگذار مشخص گردیده است که استفاده از بقایای بوجاری بذر یونجه تا ۱۸% در جیره تاثیر سویی بر درصد تخمگذاری ، ضریب تبدیل غذایی ، درصد تلفات و وزن تخم مرغ نخواهد داشت. (فضائلی ، ۱۳۷۴- موسسه تحقیقات علوم دامی کشور) تفاله خشک مرکبات : بررسی اثرات سطوح مختلف تفاله خشک مرکبات در تغذیه جوجه های گوشتی نشان داده است که استفاده از تفاله خشک مرکبات تا سطح ۹% جیره جوجه های گوشتی هیچگونه اثر سویی بر صفات تولیدی و کیفی لاشه نداشته و باعث کاهش هزینه نیز می گردد. (ایرانی ، ۱۳۷۸- دومین سمینار پژوهشی تغذیه دام و طیور کشور)
 
            iranpoultry: منبع